Jan Roelse, legpuzzels

Februari 2007
(Jan is overleden)
Als de zoemer gaat en je het trappenhuis van de flat binnenstapt waar Jan Roelse woont, dan hoef je alleen het spoor van opgeplakte legpuzzels die aan de muren hangen maar te volgen en je staat voor de deur van nummer 44. Maar dat spoorzoeken is niet nodig want het breed lachende gezicht van Jan spreekt boekdelen: Hartelijk welkom!

Als ik de gezellige kamer binnenstap is het eerste wat opvalt de legpuzzel op tafel waar Jan op dit moment aan werkt. Het is er één van duizend stukjes en uit het verdere verloop van het gesprek blijkt dat een puzzel van 1000 stukjes de voorkeur heeft van Jan.

Met een kop koffie onder handbereik steken we meteen maar van wal, want niet alleen puzzelt Jan graag, verhalen vertellen kan hij ook als geen ander. Wat dat betreft zou het vrij eenvoudig zijn om een Schakel van 20 pagina’s of meer te vullen.

Nee, hij kan zich niet herinneren dat hij als opgroeiend kind in Oost Souburg ooit een puzzel heeft gemaakt. Misschien ook niet omdat de ouders van Jan het niet breed hadden en het hebben van eigen speelgoed niet voorkwam bij hun thuis.

Na het overlijden van zijn vrouw is het maken van legpuzzels een tijdverdrijf geworden waar hij veel plezier aan beleeft, met name als avondvulling. Hij begint om ongeveer acht uur en moet dan rond de klok van twaalf zeggen: Jan, het is voor vandaag mooi geweest.

Het bord hoeft niet onder een bank geschoven te worden, alles blijft liggen zoals het ligt, ideaal vindt Jan.

Alleen puzzels die je zittend kunt maken, dus waarvan de horizontale afmeting het grootste is maakt hij. Want anders moet je staande werken om het goed te kunnen overzien en als 86 jarige mag je ook wel eens zitten niet waar.

De eerste puzzel die hij maakte was er meteen één van 1500 stukjes. Een prachtige afbeelding van het San Marco plein in Venetië. Ook deze hangt nu als schilderij in het trappenhuis van de flat.

Een prachtige hondenkop van 500 stukjes is de kleinste puzzel die Jan maakte en is de enige die rond van vorm is. In één adem noemt hij de merken Ravensburg en Jumbo als het om kwaliteitspuzzels gaat. Je zult dan ook geen ander soort bij hem aantreffen. Meestal zijn puzzels van andere merken van die ’slabberdewats’ dingen en daar begint Jan niet aan.

Hij moest even nadenken, maar nee een nieuwe puzzel kopen heeft hij nog nooit gedaan. Ons Zeeuwen bin zunig zei het Zeeuws meisje op tv, heeft dat er misschien mee te maken? Nee, dat niet, maar op iedere rommelmarkt (ook op die van de Vredeskerk) liggen altijd stapels puzzels, vaak nog spiksplinternieuw voor slechts € 0,50 te koop. Ja, het gebeurt soms wel dat zo’n puzzel nooit helemaal af komt, omdat er één of meerdere stukjes ontbreken. Is Jan dan teleurgesteld of, nog erger misschien, witheet?

Nee hoor, ik heb er dan toch mijn lol en bezigheid aan gehad zegt de nuchtere Zeeuw en daar gaat het mij om. Ja, dat ik misschien uren tevergeefs naar een stukje heb gezocht dat er niet is, dat is natuurlijk niet leuk, maar och het zij zo. Ook krijgt Jan met enige regelmaat puzzels van een bevriende puzzelaar, dus aan puzzels geen gebrek en een puzzel voor de tweede keer maken is ook weer nieuw, want ja alle stukjes liggen weer op een andere plek, dus!

Voor de laatste rommelmarkt in de Vredeskerk heeft hij nog zo’n 15 puzzels uit zijn voorraad weggebracht. Want het kastje met puzzels moet niet overvol raken. Een voorraad van 20 puzzels is meer dan genoeg.

De mooiste puzzel, zegt Jan (wel wat verkleurd door het zonlicht), die hij maakte hangt ook in het trappenhuis, meteen links aan de muur als je binnen stapt. Een afbeelding van een mooie Bengaalse tijger en een nog mooier gezicht van een vrouw . Zo hangt er nog een twintigtal in het trappenhuis.

In het weekend (met name op de eenzame zondag) maakt Jan cryptogrammen die in de Telegraaf en het Noord-Hollands dagblad staan. Dat mag hij ook graag doen en heeft met het oplossen al een aantal keren een prijs gewonnen. Sociale contacten zijn voor Jan heel belangrijk. Die zoekt hij ook op en daarbij is zijn auto een geweldig onmisbaar maatje, waar hij heel blij mee is, want het is koersballen hier en klaverjassen daar. En zo lang het nog kan, weet hij zich een bevoorrecht mens.

En via zijn eigen website http://home.casema.nl/roelse/Evertsen.htm , gemaakt door zijn zoon is de 86-jarige Jan ook nog volop bezig met de geschiedenis van de (oude Hr. Ms. Evertsen). Het achterhalen van overlevenden en nabestaanden van bemanningsleden is een passie. Een prachtig en zinvol werk, wat ook het nodige puzzel werk betekent, maar met prachtige en emotionele resultaten.

Nee, achter de geraniums zitten hoeft en doet Jan Roelse niet, want die staan nog niet op zijn vensterbank en daar is hij heel blij mee. En een puzzel met geraniums heeft hij ook nog nooit gemaakt, maar die wil hij best maken. Wie weet heeft u er wel één met geraniums of andere puzzels van maximaal 1000 stukjes waar u nooit meer iets mee doet.

Rien Schelhaas

P.s. Ik durf voor Jan wel een beetje brutaal te zijn. Alleen het merk Ravensburg of Jumbo!!